หำเฮี้ยน Ham Hian (Ham is Strong Enough to Do It)

by ยืนยง โอภากุล Yuenyong Opakul, aka แอ๊ด คาราบาว Aed Carabao
Album: อเมริโกย Ameri-goy (1985)
This album is HIGHLY RECOMMENDED. Buy it HERE at eThaiCD.com, where you can shop in English.

NOTE: This song is a sequel to “Ham Tiam,”* a fun song about a farmer named Ham who has a hard time finding a wife because he is so poor. It’s fun because the word “Ham,” in addition to being a common nickname for boys is at the same time an affectionate term for “the balls” (the testicles of males); thus the song “Ham Tiam” is one big silly double entendre (so I am told). That song was banned from the radio as were about 10% of all the early Carabao songs. In this sequel, “Ham” has become a reporter, and he is  now complaining about the censorship he faces in trying to get his story out about the plight of poor farmers. (Hmmmm . . .) According Thai Wikipedia entry for the album” อเมริโกย”, Yuenyong Opakul wrote this second song knowing for sure that it would be banned from the radio, and he did it to annoy the heals of the censors! A looser title for this song might be “He’s Got Balls.”

ชาวนาคือผู้ทำนา ปลูกข้าว
chaao naa keu pôo tam naa bplòok kâao
The farmer is the person working the field, planting rice
เลี้ยงเรามา จนเป็นหนุ่มสาว
líang rao maa jon bpen nùm săao
Raising us until we are young men and women
ยันจนเหลา เฒ่าแก่ชรา
yan jon lăo tâo gàe chá-raa
Sustaining us until [we] are honed and aged
แต่เหตุไฉน ชาวนาไทย
dtàe hàyt chà-năi chaao naa tai
But for what reason have Thai farmers
อับจน เรื่อยมา
àp jon rêuay maa
been broke continuously till now?
เผชิญดินน้ำ ลมฟ้า
pà-chern din nám lom fáa
Confronting earth, water, wind, and sky
เผชิญปัญหา ชะตากรรม
pà-chern bpan-hăa chá-dtaa gam
Facing troubles, facing their fate

ถามคุณ พ่อแม่
tăam kun pôr mâe
Ask your father and mother,
ปู่ยา ตายายของเรา
bpòo yaa dtaa yaai kŏng rao
and our grandfathers and grandmothers
ลองกระซิบ ถามท่านเบาเบา
long grà-síp tăam tâan bao bao
Try to whisper and ask them softly
ท่านโตด้วยข้าว มือใคร
tâan dtoh dûay kâao meu krai
“You matured to adulthood by the rice of whose hand?”
ตอนเรา เป็นเด็ก
dton rao bpen dèk
When we were children
เราได้ดื่ม น้ำนมมากมาย
rao dâai dèum nám nom mâak maai
We drank so much milk
นมจากเต้า เอามาจากไหน
nom jàak dtâo ao maa jàak năi
The milk from the udder came from where?
ใช่หรือไม่ เหงื่อไคลชาวนา
châi rĕu mâi ngèua klai chaao naa
The sweat of the farmer, yes or no?

วิงวอน ฝากมา
wing won fàak maa
We beg
ถึงรัฐสภา จากชาวนาไทย
tĕung rát-tà-sà-paa jàak chaao naa tai
all the way to Parliament, from the Thai farmer
คุณนั่งห้องแอร์ มันคงสบาย
kun nâng hông ae man kong sà-baai
You sit in an air-conditioned room; it’s probably comfortable
กลิ่นโคลน สาบควาย
glìn klohn sàap kwaai
[People] smelling of mud and the mustiness of buffalo
ยังนองน้ำตา
yang nong nám dtaa
are still flooded tears
ร่าง นโยบาย
râang ná-yoh-baai
[You] draft policy
ซื้อขาย ข้าวเปลือก
séu kăai kâao bplèuak
[for] buying and selling the unhusked rice
ประกัน ราคา
bprà-gan raa-kaa
Guaranteeing the price
เกษตรกร เขานอนผวา
gà-sàyt-gon kăo non pà-wăa
[But] the farmers sleep with nightmares
รายได้ต่ำกว่า ราคาลงทุน
raai dâai dtàm gwàa raa-kaa long tun
[as] their income falls lower than the amount invested

ดีชั่ว ตัวคุณ
dee chûa dtua kun
Whether you’re good or bad,
เขาสนับหนุน คุณเป็นผู้แทน
kăo sà-nàp-nŭn kun bpen pôo taen
They back you to be a representative
เลือกเอาไป เป็นขาเป็นแขน
lêuak ao bpai bpen kăa bpen kăen
Elected you to be [their] arms and legs
อย่าปล่อยแฟนแฟน
yàa bplòi faen faen
Don’t cut lose your supporters,
ทิ้งไร่ ทิ้งนา
tíng râi tíng naa
abandoning the farm, abandoning the field,
หายหัว กระบาล
hăai hŭa grà-baan
with no skulls to be found [Disappearing without a trace]
จนชาวบ้าน เขาเอือมระอา
jon chaao bâan kăo euam rá-aa
Till the villagers are fed up
เลือกตั้ง ครั้งสมัยหน้า
lêuak dtâng kráng sà-măi-nâa
The next election period
ใครเขาจะกล้า ไปลงคะแนน
krai kăo jà glâa bpai long ká-naen
Who will boldy go cast a vote?

**การ เมือง
gaan meuang
Politics
เป็นร่ง เป็นเรื่อง
bpen rông bpen rêuang
is a matter
ของผล ประโยชน์
kŏng pŏn bprà-yòht
of interests
ผมพูด ความจริง
pŏm pôot kwaam jing
I speak the truth
ขอจง อย่าโกรธ
kŏr jong yàa gròht
Please, you must not be angry
ภาษาที่ใช้ คำใช้โดดโดด
paa-săa têe chái kam chái dòht dòht
The language I use is merely the Thai language
ขอโทษทีครับ แบนหำทำไม
kŏr tôht tee kráp baen hăm tam-mai
Pardon me, but why did you f*cking ban me?

หำคน ทำกิน
hăm kon tam gin
I, Ham, am person making a living
ใช่อันธพาล ประเทศไทย
châi an-tá-paan bprà-tâyt tai
Not Thailand’s rascal
หำคำเดียว จำง่าย
hăm kam dieow jam ngâai
“Ham,” just one word, easy to remember
ชื่อจริงชื่อนาย หำเทียม
chêu jing chêu naai hăm tiam
My real name is Mr Ham Tiam*

SOLO

นักเขียน นักข่าว
nák kĭan nák kàao
Writers, journalists
หำขอ ร้องกล่าว
hăm kŏr róng glàao
I ask to speak out
ปรับความ เข้าใจ
bpràp kwaam kâo jai
to improve your understanding
อย่านึก ว่าเป็น
yàa néuk wâa bpen
Don’t think that being
นักเขียน มันง่าย
nák kĭan man ngâai
a writer is easy,
เขียนสุ่ม กันไป
kĭan sùm gan bpai
[that] you can just write away haphazardly
รับเงิน ลูกเดียว
ráp ngern lôok dieow
in order to collect your money
งานจับ ปากกา
ngaan jàp bpàak-gaa
The work of grabbing a pen
ก็เหมือน ชาวนา
gôr mĕuan chaao naa
Is like that of a farmer
เขากำ ด้ามเคียว
kăo gam dâam kieow
They grasp the handle of the scythe
ขีดเขียน เก็บเกี่ยว
kèet kĭan gèp gìeow
Writing, harvesting–
ไม่ต่าง กันตรง
mâi dtàang gan dtrong
they aren’t different from each other
ที่ความ จริงใจ
têe kwaam jing jai
in terms of honesty [They are both honest professions]

เพลงหำ คร่ำครวญ
Playng hăm krâm kruan
The song of Ham, a lament
ชักชวน ให้คุณ
chák chuan hâi kun
to persuade you
เห็นความ เป็นไทย
hĕn kwaam bpen tai
to see Thai-ness [to be like Thais are supposed to be]
อย่าเอา หนังสือ
yàa ao năng-sĕu
Don’t use the letters
พิมพ์บ่อน ทำลาย
pim bòn tam laai
printed to sabotage or destroy,
คว่ำกระจาด ตลาดลงทุน
kwâm grà-jàat dtà-làat long tun
dumping away the investment market
อย่ายอม รับใช้
yàa yom ráp chái
Don’t consent to become a [paid] servant

เขียนซ้าย เลียขวา จนวุ่น
kĭan-sáai lia kwăa jon wûn
[You] write [for the] left, lick the right, resulting in confusion
กวนบ้านเมือง จนขุ่น
guan bâan meuang jon kùn
Agitating the country until it is chaotic
กวนโอ๊ยกวน ส้นตีน
Guan ói guan sôn dteen
[You] bother [nip at] the heels!**

ยังมี อีกมาก
yang mee èek mâak
[I] still have a lot more
ที่ลากออกมา พอเป็นกระสัย
têe lâak òk maa por bpen grà săi
To drag out. Enough to be a wasting disease
แต่หำต้องขอ ทิ้งท้าย
dtàe hăm dtông kŏr tíng táai
But I, Ham, have one request that I leave to the end:
ศิลปินไทย ฟังหำหน่อยซี
sĭn-lá-bpin tai fang hăm nòi see
Thai artists, listen up a minute please
อย่าร้อง อย่ารำ
yàa róng yàa ram
Don’t sing and dance
อย่านำทางมั่ว โลกีย์
yàa nam taang mûa loh-gee
Don’t lead on a path wrapped up in sensuality
สร้างตัวอย่าง ไม่ดี
sâang dtua yàang mâi dee
Creating a terrible example
ให้ลูกให้หลาน ให้เยาวชน
hâi lôok hâi lăan hâi yao-wá-chon
For our decedents and youth

ใช่ร้อง ใช่รำ
châi róng châi ram
Yes, sing and dance!
ทำด้วยแรง ขนมปัง
tam dûay raeng kà-nŏm bpang
Do [it] with the power of bread
จะร้อง จะเล่น
jà róng jà lên
You’ll sing and play
เห็นความ จริงบ้าง
hĕn kwaam jing bâang
See the truth some:
ชาวนาเคว้งคว้าง ขัดสน
chaao naa kwáyng kwáang kàt-sŏn
Farmers all over are lacking
แหกปาก เข้าไป
hàek bpàak kâo bpai
Their shouts come in
เอาแต่จะได้ ประโยชน์ใส่ตน
ao dtàe jà dâai bprà-yòht sài dton
just wanting to get some benefit applied to themselves
ถึงหำจะแบน ว่าสัปดน
tĕung hăm jà baen wâa sàp-don
to the point that Ham will ban [you].*** [If you] think that’s vulgar
ยังดีกว่าคน ที่เนรคุณ
yang dee gwàa kon têe nay-rá-kun
it’s still better than the people who betray.

*I haven’t translated the song “Ham Tiam” yet (from the album “Made in Thailand)”
** I am unclear whether Ham is saying to agitate or not to agitate, but if he is saying don’t agitate, I feel he is saying it sarcastically in the words of the censors like “Please, please reporters. Let’s all be polite. Don’t confuse the people.” Remember, Thai Wikipedia says that Yuenyong Opakul is trying through this song to “bother the heals” of the censors (Thai Wikipedia uses these exact words).
***And there is probably a double entendre.